گردن درد و نقش نوار عصب و عضله

گردن درد نیز همانند کمردرد از شکایتهای شایعی است که روزانه پزشکان با آن سروکار دارند و از اقدامات تشخیصی مختلفی برای ارزیابی علت آن استفاده می کنند.

یکی از این روشهای تشخیصی ، تست نوار عصب و عضله می باشد که در ادامه به بررسی جایگاه آن در ارزیابی بیماران با دردگردن می پردازیم.

گردن درد چیست؟

گردن درد به دردی گفته می شود که در محدوده ای بین ناحیه پس سری (اکسیپیتال) و ناحیه فوقانی بین دو کتف احساس شود.

درد گردن می تواند محدود به گردن باشد ودر خط وسط روی مهره های گردن و عضلات دوطرف آنها احساس شود که به آن درد آگزیال گردن (cervical axial pain) گفته می شود و یا می تواند به شانه یا سایر قسمتهای اندام فوقانی انتشار یابد که به درد رادیکولار گردن (cervical radicular pain) معروف است.

نوار عصب و عضله در بررسی دردهای آگزیال گردن کاربردی ندارند و برای بررسی آن از روشهای تصویربرداری مانند گرافی ساده و ام آر آی استفاده می شود.

درد رادیکولار گردن

درد رادیکولار گردن ناشی از درگیری ریشه های عصبی گردن می باشد که اگر همراه با علائم حسی مانند گزگز و خواب رفتگی ،ضعف عضلانی و تغییرات رفلکسی در معاینه باشد را رادیکولوپاتی گردنی می گویند.

شایعترین علت رادیکولوپاتی گردنی فتق دیسک گردن و ساییدگی (آرتروز) مهرهای گردن هستند .

ازعلل دیگر که بسیار ناشایع هستند می توان به انواع تومرها و عفونتهای ویروسی اشاره کرد. رادیکولوپاتی گردنی اگر به علت فتق دیسک گردن باشد معمولا ابتدا به صورت درد آگزیال گردن شروع می شود و بعد از مدتی درد شدید در اندام فوقانی انتشار می یابد که همراه با علائم حسی مانند گزگز و خواب رفتگی و ضعف عضلانی می باشد.

این درد با سرفه وعطسه تشدید می شود و معمولا با بالا گرفتن دست و گذاشتن آن روی سر کاهش می یابد.اگر رادیکولوپاتی ناشی از آرتروز گردن رخ داده باشد معمولا شروع تدریجی دارد و درد خفیفتر است.

محل احساس درد ،خواب رفتگی وگزگز و ضعف عضلانی بر اساس ریشه عصبی درگیر متفاوت می باشد.

شایعترین ریشه عصبی درگیر در رادیکولوپاتی گردنی ،ریشه عصبی هفتم گردن می باشد و ریشه های عصبی ششم ،پنجم وهشتم در رتبه های بعدی قرار دارند.

علائم حسی مانند گزگز و خواب رفتگی  مربوط به درگیری ریشه هفتم گردن بیشتر در انگشت میانی و انگشت اشاره ،ریشه ششم در انگشت شست واشاره و ریشه هشتم در انگشت حلقه وانگشت کوچک بروز می کنند.

کاربرد نوار عصب و عضله در رادیکولوپاتی گردن چیست؟

برای بررسی علت درد گردن علاوه برمعاینه بالینی نیاز به اقدامات پاراکلینیک مانند گرافی ساده ، ام آرآی و نوار عصب و عضله می باشد.

در بررسی دردهایی که محدود به گردن هستند یعنی درد آگزیال گردن ، از گرافی ساده و در صورت لزوم ام آرآی استفاده میشود و تست نوارعصب جایگاهی ندارد ولی در بررسی دردهای رادیکولار گردن و رادیکولوپاتی گردنی ،علاوه بر تصویر برداری معمولا نوار عصب وعضله هم مورد نیاز است.

تصویربرداری علل ساختاری مانند فتق دیسک گردن را به خوبی نشان می دهد ولی قادر به بررسی عملکرد ریشه عصبی نیست .

در مقابل الکترومیگرافی ، عملکرد عصب را ارزیابی می کند و شدت و نوع آسیب رشته های عصب را بررسی می نماید. آگاهی از شدت و نوع آسیب ریشه عصب به انتخاب درمان مناسب کمک قابل توجهی می نماید.

درد ، گزگز وخواب رفتگی اندام فوقانی و دستها علاوه بر رادیکولوپاتی گردنی میتواند از فشردگی عصب میانی در مچ دست (سندروم تونل کارپ ) و یا نروپاتی عصب اولنار در آرنج نیز ناشی شود.

هر سه این موارد شایع هستند و رخ دادن آنها با هم در یک بیمار، اتفاق نادری نیست .

تست نوار عصب و عضله برای افتراق این موارد از یگدیگر و تشخیص همزمانی آنها شیوه منحصر به فردی است.

به طور مثال بیماری که دچار رادیکولوپاتی C6 یا  C7 باشد یعنی آسیب ریشه های ششم یا هفتم گردن داشته باشد ممکن است علاوه بر درد از گزگز وخواب رفتگی انگشتان دست نیز شاکی باشد .

همین بیمار اگر فشردگی عصب مدیان در مچ دست ( سندروم تونل کارپ ، CTS) نیز داشته باشد ممکن است همین علائم یعنی گزگز و خواب رفتگی دست و درد اندام فوقانی داشته باشد .

بدیهی است که درمان این موارد با هم فرق دارند و اگر بیماری هر دو مورد را با هم داشته باشد که شایع هم می باشد ، برای درمان کامل باید هم ناحیه گردن درمان شود و هم مچ دست.

مورد دیگری که ممکن است با رادیکولوپاتی حاد و شدید گردن اشتباه شود التهاب حاد شبکه بازویی است که به سندروم پارسوناژ – ترنر هم معروف است که دراین مورد نیز نوار عصب و عضله در کنار سایر اقدامات تشخیصی میتواند کمک کننده باشد.

سندروم خروجی قفسه سینه (TOS)  نیز در تشخیص افتراقی درگیری ریشه عصبی گردن قرار دارد و الکترومیوگرافی برای افتراق آنها از یکدیگر می تواند مفید واقع شود.

همانگونه که گفته شد نوارعصب وعضله علاوه بر تشخیص ، شدت آسیب ریشه عصب و نوع آن را نیز مشخص می کند که این موارد می تواند در تعیین روش درمانی مناسب به پزشک معالج کمک نماید.

مثلا اگر آسیب ریشه عصب مزمن وایستا باشد ممکن است از درمانهای غیر جراحی استفاده شود ولی اگر آسیب،فعال ودر جریان (active , ongoing) باشد ممکن است درمان جراحی پیشنهاد شود.

باید توجه داشت  که اگر درگیری ریشه عصبی خفیف باشد یا تنها درگیری ریشه عصبی حسی وجود داشته باشد ممکن است علی رغم وجود رادیکولوپاتی ، نوار عصب و عضله نرمال باشد.

بنابرای یک الکترمیوگرافی طبیعی نمی تواند رد کننده وجود رادیکولوپاتی به عنوان علت درد و گزگز بیمار باشد.